Population reports lezen: wat de cijfers wel en niet zeggen

Zoek op een dure Pokemon-kaart en je komt ze vanzelf tegen: zinnen als "maar 214 in PSA 10". Dat klinkt indrukwekkend, en soms is het dat ook. Maar een population report meet iets specifiekers dan de meeste mensen denken, en wie het cijfer letterlijk als schaarste leest, trekt geregeld de verkeerde conclusie.

Dit artikel legt uit wat er precies geteld wordt, hoe je een rapport leest, en welke vier valkuilen ervoor zorgen dat pop-cijfers verkeerd geïnterpreteerd worden. Voor de gradeschaal zelf: zie Module 2 van de cursus.

Een population report, ook wel pop report of census, is de administratie van een grader. Voor elke kaart die het bedrijf ooit heeft beoordeeld houdt het bij hoeveel exemplaren welk cijfer kregen. Je ziet dus een rij: zoveel exemplaren in grade 10, zoveel in 9, zoveel in 8, enzovoort, met een totaal.

Twee dingen zijn hierbij essentieel om te onthouden. Ten eerste telt een pop report uitsluitend kaarten die bij die ene grader zijn ingestuurd. Een PSA-rapport weet niets van CGC-slabs en niets van de duizenden exemplaren die ongegradeerd in verzamelingen liggen. Ten tweede is het cijfer cumulatief: het telt alles wat ooit beoordeeld is, en het loopt bij populaire kaarten dus doorlopend op.

PSA werkt de eigen cijfers dagelijks bij. Wat je vandaag ziet, is morgen alweer een ander getal.

Alle drie de grote graders publiceren hun cijfers gratis.

PSA heeft de meest geraadpleegde: de PSA Population Report, met Pokemon onder de categorie TCG Cards. Dit is in de praktijk het rapport waar in advertenties en discussies naar verwezen wordt, simpelweg omdat PSA de meeste kaarten heeft gegradeerd.

CGC publiceert de CGC Cards Population Report, geordend per game, tijdperk en set. Voor moderne Pokemon-kaarten is dit een serieus tweede rapport geworden, omdat CGC de laatste jaren hard is gegroeid onder verzamelaars.

Beckett heeft een eigen pop report, maar de aantallen zijn bij Pokemon aanzienlijk kleiner, waardoor de cijfers minder zeggingskracht hebben.

Welke je gebruikt hangt af van je vraag. Wil je weten hoe zeldzaam een hoge grade is, kijk dan naar de grader met de meeste ingezonden exemplaren, want daar is de steekproef het grootst. Wil je weten wat jouw specifieke slab waard is, kijk dan naar het rapport van de grader die op jouw label staat.

Het losse aantal tienen zegt weinig zonder context. Tweehonderd tienen is veel voor een kaart waarvan er duizend zijn ingestuurd, en weinig voor een kaart waarvan er twintigduizend zijn ingestuurd. Het cijfer dat je wilt weten is de verhouding: het aandeel inzendingen dat de hoogste grade haalde. Dat heet de gem rate.

Je rekent hem simpel uit: aantal tienen gedeeld door het totaal aantal beoordeelde exemplaren. Haalt van de 5.000 ingestuurde exemplaren er 250 een 10, dan is de gem rate 5 procent. Dat betekent dat negentien van de twintig inzenders die op een tien hoopten, hem niet kregen.

Een lage gem rate vertelt je iets concreets over de kaart zelf. Meestal wijst hij op een productie-eigenschap: een set die notoir scheef gesneden werd, een holo-oppervlak dat snel krast, of een donkere rand waarop elke witte stip zichtbaar is. Dat is waardevolle informatie voordat je zelf inzendt, want het is een directe indicatie van jouw kansen.

Andersom geldt hetzelfde. Bij een moderne kaart met een gem rate van boven de veertig procent is een tien geen prestatie maar de verwachting, en dan is de meerprijs voor die tien navenant kleiner. Neem dat mee in de som uit is graden de moeite waard?.

Hier gaat het in de hobby het vaakst mis, en de graders zijn er zelf opvallend duidelijk over. Onder elk CGC-rapport staat de mededeling dat census- en population reports uitsluitend weergeven wat eerder door het bedrijf is beoordeeld, en nadrukkelijk geen indicator van waarde of zeldzaamheid zijn. Het rapport is bedoeld als informatiebron, niet als basis voor een aankoop- of investeringsbeslissing.

Dat is geen juridische bijsluiter maar een feitelijke beschrijving. Een population report zegt niets over:

Hoeveel exemplaren er bestaan. Van een kaart met 300 in PSA 10 kunnen er honderdduizend in omloop zijn. Je ziet alleen het topje dat iemand de moeite waard vond om in te sturen.

De waarde. Vraag bepaalt de prijs, niet het aantal slabs. Een kaart met een lage populatie waar niemand naar op zoek is, blijft goedkoop. Een kaart met een hoge populatie en een enorme fanbase kan duur zijn.

De ongegradeerde voorraad. Dit is de grootste blinde vlek. Bij oude kaarten uit zolderdozen kan die voorraad enorm zijn en op elk moment aangeboord worden.

1. De populatie kan alleen maar groeien. Zolang mensen kaarten blijven insturen, loopt de teller op. Een pop 1 van vandaag is over twee jaar misschien een pop 40, zeker bij een kaart die net in de belangstelling staat. Baseer een prijs dus nooit op de veronderstelling dat het cijfer stabiel is. Er zijn kleine correcties mogelijk, bijvoorbeeld wanneer een slab wordt gekraakt en overgezet naar een andere grader, maar die vallen in het niet bij de aanwas.

2. Herinzendingen blazen de cijfers op. Een kaart die als 9 terugkomt en opnieuw wordt ingestuurd in de hoop op een 10, verschijnt twee keer in de statistiek. Bij dure kaarten gebeurt dat op grote schaal. Het totaal aantal beoordelingen ligt daardoor structureel hoger dan het aantal fysieke kaarten, en de gem rate wordt er licht door vertekend.

3. Varianten worden soms samengenomen of juist opgesplitst. Reverse holo's, eerste drukken, verschillende talen en promo-varianten worden niet altijd zo uitgesplitst als jij verwacht. Controleer altijd of het regeltje dat je leest daadwerkelijk over jouw exacte variant gaat, want anders vergelijk je twee verschillende dingen.

4. Populatie is niet vergelijkbaar tussen graders. Graders hanteren verschillende normen en trekken verschillende inzenders. Een PSA 10 en een CGC 10 van dezelfde kaart zijn geen uitwisselbare eenheden, en je kunt de aantallen dus niet zomaar bij elkaar optellen om tot een totaal te komen.

Pop reports zijn nuttig, mits je ze de juiste vraag stelt. Drie situaties waarin ze echt helpen.

Voordat je zelf inzendt. Zoek de gem rate van jouw kaart op. Is die laag, dan weet je dat de kans op de hoogste grade klein is en kun je daar je rekensom op aanpassen. Dit is verreweg de nuttigste toepassing.

Bij het beoordelen van een aanbod. Als een verkoper schaarste claimt, kun je die claim controleren. Kijk niet alleen naar het aantal tienen maar ook naar het totaal en naar de grades erboven: een 9 is minder bijzonder als er zeshonderd tienen bestaan.

Om trends te volgen. Als je een kaart een tijd volgt, is de snelheid waarmee de populatie groeit informatief. Een populatie die in een half jaar verdubbelt, vertelt je dat er veel exemplaren uit de kast komen, en dat is doorgaans geen goed teken voor de prijs.

Wat je niet moet doen is het cijfer als losse verkoopargument overnemen. Combineer het altijd met werkelijk gerealiseerde verkopen van jouw specifieke kaart in jouw specifieke grade. Hoe je die opzoekt staat in wat zijn mijn Pokemon-kaarten waard?.