PSA 10 vs PSA 9: waarom het verschil in waarde zo groot is

Wie voor het eerst naar geslabde kaarten kijkt, verwacht een vloeiende lijn: een 8 is wat meer waard dan een 7, een 9 wat meer dan een 8, en een 10 wat meer dan een 9. Zo werkt het niet. Tussen 7, 8 en 9 zit relatief weinig licht, en dan springt de prijs bij de 10 ineens omhoog. Dat is geen marktgril maar een direct gevolg van hoe vraag en aanbod op deze markt in elkaar zitten.

Dit artikel gaat over het verschil zelf: hoe groot het is, waarom het bestaat, en wanneer het klein genoeg is om er niet op te gokken. Wat inzenden kost staat in PSA grading kosten in Nederland, of het voor jouw kaart uitkomt reken je na met de grading rekenhulp, en hoe je de kans op een 10 vooraf inschat staat in kaart klaarmaken voor grading.

Hieronder staan acht moderne chase cards, dezelfde kaarten die ook in de rekenhulp als voorbeeld dienen. Per kaart de prijs ongegradeerd, als PSA 9 en als PSA 10, en de verhouding tussen die laatste twee.

Het patroon is duidelijk en het is geen toeval: bij alle acht kaarten is een PSA 10 minimaal het dubbele van een PSA 9 waard, en de mediaan ligt rond de 2,7 keer. Maar de spreiding is groot. Bij Umbreon ex is een 10 ruim vier keer zoveel waard, bij Charizard VMAX uit Champion's Path net niet het dubbele. Er bestaat dus geen vuistregel die je op elke kaart kunt loslaten.

Het interessantste in die tabel staat niet in de laatste kolom maar in de eerste twee. Vergelijk de rauwe prijs met de PSA 9-prijs, en er blijft opvallend weinig over.

Bij Umbreon VMAX is een PSA 9 zelfs minder waard dan een rauw exemplaar: 1.866 euro tegenover 1.909 euro. Bij Charizard VMAX uit Champion's Path geldt hetzelfde, 145 om 155 euro. Bij Charizard ex, Lugia V en Rayquaza VMAX levert de 9 respectievelijk 28, 47 en 50 euro meer op dan ongegradeerd.

Zet dat naast wat inzenden kost. Voor een kaart van bescheiden waarde komen tarief, verzending, verzekering en service-fee volgens het kosten-artikel al snel uit op 25 tot 60 euro all-in per kaart. Dat betekent dat bij vijf van de acht kaarten een PSA 9 de inzendkosten niet terugverdient of er precies op uitkomt. Alleen bij Gengar VMAX, Giratina V en Umbreon ex levert de 9 duidelijk meer op dan hij kost, met 129, 197 en 237 euro opslag.

Het rendement van graden zit bij moderne chase cards vrijwel volledig in de 10.

Dat is een belangrijkere conclusie dan de multiplier zelf. Wie inzendt, koopt in feite een lot: een 10 is de prijs, en alles daaronder is grotendeels je inleg kwijt. Dat verandert hoe je naar de beslissing kijkt, want de vraag is niet meer "wordt mijn kaart meer waard door grading" maar "hoe groot is de kans dat deze specifieke kaart een 10 wordt".

Vier mechanismen, waarvan het laatste het belangrijkste is.

1. Het verschil tussen 9 en 10 is microscopisch en deels willekeurig. Een enkel randje dat onder een loep net niet scherp is, een centrering van 60/40 in plaats van 55/45, een oppervlaktepuntje dat je met het blote oog niet ziet. Twee kaarten die er voor jou identiek uitzien kunnen een 9 en een 10 opleveren. Dat maakt de 10 niet wezenlijk beter, maar wel wezenlijk zeldzamer.

2. Moderne kaarten worden op enorme schaal ingezonden. Graders verwerken jaarlijks miljoenen kaarten, en juist de populaire chase cards worden massaal aangeboden. Daardoor is een PSA 9 van een gewilde moderne kaart geen zeldzaam object: er zijn er duizenden van. De 9 is de uitkomst die de meeste inzenders krijgen.

3. De verhouding in het population report bepaalt de omvang van het gat. Hoe scheef de verdeling tussen 9's en 10's ligt, bepaalt hoeveel de markt voor die 10 overheeft. Bij een kaart waar bijna iedereen een 10 haalt, is de 10 weinig bijzonder en blijft het gat klein. Bij een kaart met notoir lastige centrering wordt de 10 een schaars object. Hoe je die verdeling opzoekt staat in population reports lezen.

4. Een PSA 9 concurreert met de rauwe markt, een PSA 10 met niets. Dit verklaart de cijfers het beste. Wie een PSA 9 overweegt te kopen, kan voor ongeveer hetzelfde geld ook een mooi rauw exemplaar kopen en dat zelf laten graden, met kans op een 10. De PSA 9 zit daardoor vast aan de rauwe prijs: veel duurder kan hij niet worden, want dan wijkt de koper uit. De PSA 10 heeft dat plafond niet. Voor wie zeker wil zijn van het hoogste cijfer is er geen alternatief, en de prijs kan vrij bewegen.

Dat is ook de reden dat het gat groeit naarmate een kaart gewilder wordt. Bij Umbreon ex, de nieuwste kaart in de tabel en een van de meest ingezonden kaarten van het moment, is het verschil het grootst.

Charizard VMAX uit Champion's Path laat de andere kant zien. Rauw 155 euro, als PSA 9 zelfs iets minder, als PSA 10 286 euro. Een verdubbeling klinkt goed, maar het gaat om 131 euro verschil ten opzichte van een rauw exemplaar, en daar gaan de inzendkosten nog vanaf. Bij een geslaagde 10 houd je iets over; bij een 9 lever je in.

Dat patroon zie je vaker bij kaarten uit sets die in enorme oplages zijn gedrukt en waarvan inmiddels veel exemplaren geslabd zijn. De 10 is dan simpelweg niet zeldzaam genoeg om een forse premie te dragen.

Een tweede situatie waarin het gat kleiner uitpakt dan gedacht: kaarten waar de tussengrades meedoen. Bij verschillende kaarten in de tabel ligt de waarde van een 9,5, het cijfer dat CGC en Beckett wel kennen en PSA niet, ruim boven de PSA 9 en flink onder de PSA 10. Welke grader bij welke kaart past staat in PSA vs CGC vs Beckett.

Drie dingen volgen uit deze cijfers.

Reken met de 9, niet met de 10. De verleiding is om de PSA 10-prijs op te zoeken en die als uitkomst te nemen. Realistischer is om je af te vragen wat er gebeurt als je een 9 krijgt, want dat is voor de meeste inzenders de waarschijnlijkste uitkomst. Levert dat scenario verlies op, dan is de inzending een gok en geen investering.

Beoordeel de kaart eerlijk voordat je hem opstuurt. Omdat vrijwel de hele opbrengst in de 10 zit, is de kans op een 10 de enige variabele die er echt toe doet. Centrering is daarbij het meest bepalend en tegelijk het makkelijkst zelf te controleren. Dat staat stap voor stap in kaart klaarmaken voor grading.

Kijk per kaart, niet per vuistregel. Het verschil liep in deze steekproef van 2,0 tot 4,3 keer. Een gemiddelde helpt je dus niet. Zoek de actuele prijzen op van precies jouw kaart in precies de grade die je verwacht, en vul die in de rekenhulp in.

En een kanttekening die bij deze cijfers hoort: alle acht kaarten zijn modern, uit de periode 2020 tot 2025. Voor oude kaarten geldt een andere dynamiek, onder meer omdat daar zelfs een 8 of een 9 al schaars kan zijn na dertig jaar gebruik. Wat oude kaarten waard zijn staat in oude Pokemon-kaarten en hun waarde.